२५ ऑगस्टला सोलापूरात ‘बालविवाहमुक्त सोलापूर लोककला अभियान’

 २५ ऑगस्टला सोलापूरात ‘बालविवाहमुक्त सोलापूर लोककला अभियान’

सोलापूर (कटूसत्य वृत्त):- बालविवाह, बालहक्क, हुंडाबळी तसेच महिलांच्या सन्मानाबाबत समाजात व्यापक जनजागृती निर्माण करण्यासाठी ‘बालविवाहमुक्त सोलापूर लोककला अभियान’ राबविण्यात येणार आहे. मातोश्री फाउंडेशन, सोलापूर आणि महात्मा फुले समाजसेवा मंडळ, करमाळा यांच्या संयुक्त विद्यमाने तसेच दिव्यमान स्वप्नील सपना लोककला विकास मंडळ, मानेगाव यांच्या सहकार्याने हा अभिनव उपक्रम आयोजित करण्यात आला आहे.अशी माहिती वामन बावळे यांनी पत्रकार परिषदेत दिली.

मंगळवार, २५ ऑगस्ट रोजी दुपारी १२ वाजता डॉ. निर्मलकुमार फडके स्कूल, सोलापूर येथे या अभियानाचा विशेष लोककला कार्यक्रम होणार आहे. या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून पारंपरिक लोककलेचे जतन करण्याबरोबरच लोककलेच्या प्रभावी माध्यमातून सामाजिक प्रश्नांवर जनजागृती करण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.

लोककलेतून सामाजिक संदेश जनतेपर्यंत

लोककला ही महाराष्ट्राच्या ग्रामीण संस्कृतीचा आत्मा मानली जाते. ग्रामीण भागातील जनतेपर्यंत एखादा सामाजिक संदेश प्रभावीपणे पोहोचविण्यासाठी लोककलेचे माध्यम आजही अत्यंत परिणामकारक ठरते. याच पार्श्वभूमीवर बालविवाहासारख्या गंभीर सामाजिक समस्येविरोधात जनजागृती करण्यासाठी पारंपरिक लोककलांचा उपयोग करण्यात येणार आहे.

बालविवाहामुळे मुलांच्या शिक्षणावर, आरोग्यावर आणि भवितव्यावर गंभीर परिणाम होतो. विशेषतः मुलींच्या शिक्षणाचा मार्ग खुंटणे, अल्पवयात विवाह व मातृत्वाचा धोका निर्माण होणे, कुटुंबावर आर्थिक व सामाजिक परिणाम होणे अशा विविध समस्या निर्माण होतात. त्यामुळे बालविवाह रोखण्यासाठी केवळ कायदेशीर कारवाई पुरेशी नसून समाजाच्या मानसिकतेतही परिवर्तन आवश्यक आहे. त्यासाठी लोककलेच्या माध्यमातून गावागावांत आणि समाजाच्या विविध घटकांमध्ये जनजागृती करण्याचा प्रयत्न या अभियानातून केला जाणार आहे.

लोप पावत चाललेल्या लोककलांना व्यासपीठ

सध्याच्या आधुनिक आणि डिजिटल युगात अनेक पारंपरिक लोककला, लोकवाद्ये, लोकभाषा आणि लोकपरंपरा लोप पावत असल्याची चिंता व्यक्त होत आहे. लोककलांवर अनेक ठिकाणी लेखन व संशोधन झाले असले तरी प्रत्यक्ष सादरीकरणासाठी व्यासपीठ उपलब्ध नसल्याने अनेक पारंपरिक कलाप्रकार मागे पडत आहेत.

ही बाब लक्षात घेऊन अभियानाच्या माध्यमातून पारंपरिक पोशाख, पारंपरिक भाषा, पारंपरिक मेकअप आणि पारंपरिक वाद्यांचा वापर करून लोककला सादर केली जाणार आहे. त्यामुळे एका बाजूला सामाजिक जनजागृतीचा संदेश पोहोचणार असून दुसऱ्या बाजूला महाराष्ट्राच्या पारंपरिक लोककलांच्या जतनाला चालना मिळणार आहे.

ओवीपासून धनगरी ओव्यांपर्यंत विविध लोककलांचे सादरीकरण

या विशेष कार्यक्रमात महाराष्ट्राच्या विविध भागांतील लोककलांचे सादरीकरण होणार आहे. ओवी, पिंगळा, गोपी, पोतराज, देवीची गाणी, यल्लम्मा गाणी, शेतकरी गीते, वासुदेव, मुरळी, गोंधळी, भारूड, धनगरी ओव्या आणि विविध लोकगीते अशा पारंपरिक कलाप्रकारांचा कार्यक्रमात समावेश करण्यात आला आहे.

या लोककलांच्या माध्यमातून बालविवाह प्रतिबंध, बालहक्क, महिलांचा सन्मान आणि सामाजिक सुधारणेचे संदेश लोकांपर्यंत पोहोचविण्यात येणार आहेत. त्यामुळे हा कार्यक्रम केवळ सांस्कृतिक कार्यक्रम न राहता लोककला आणि सामाजिक परिवर्तन यांचा संगम घडविणारा उपक्रम ठरणार आहे.

ग्रामीण भागातील लोककलावंतांचा सहभाग

या कार्यक्रमासाठी सोलापूर जिल्ह्यातील विविध ग्रामीण भागातून लोककलावंत सहभागी होणार आहेत. सांगोला, मंगळवेढा, मोडनिंब, माढा आणि बार्शी आदी भागांतून लोककलावंत या उपक्रमात सहभागी होणार असल्याची माहिती आयोजकांनी दिली आहे.

ग्रामीण भागातील पारंपरिक कलावंतांना व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे, त्यांच्या कलेची नवीन पिढीला ओळख करून देणे आणि सामाजिक विषयांवर त्यांच्या कलेच्या माध्यमातून जनजागृती करणे, हा या अभियानाचा दुहेरी उद्देश आहे.

‘लोककला वाचवा, समाज जागवा’चा संदेश

लोककला केवळ मनोरंजनाचे साधन नसून ती समाजाच्या भावना, परंपरा, संस्कृती आणि अनुभवांची अभिव्यक्ती आहे. पूर्वीच्या काळात लोककलांच्या माध्यमातून सामाजिक, धार्मिक आणि नैतिक संदेश गावागावांत पोहोचविले जात होते. त्याच परंपरेचा आधुनिक सामाजिक विषयांसाठी वापर करण्याचा प्रयत्न या अभियानातून होत आहे.

बालविवाहासारख्या सामाजिक समस्येवर लोककलेच्या माध्यमातून थेट संवाद साधल्यामुळे ग्रामीण आणि सर्वसामान्य नागरिकांपर्यंत हा संदेश अधिक सहजपणे पोहोचू शकतो. त्यामुळे बालविवाह रोखण्याच्या व्यापक सामाजिक चळवळीला या अभियानामुळे बळ मिळेल, असा विश्वास आयोजकांनी व्यक्त केला आहे.

कार्यक्रम सर्वांसाठी खुला

२५ ऑगस्ट रोजी दुपारी १२ वाजता डॉ. निर्मलकुमार फडके स्कूल, सोलापूर येथे होणारा हा कार्यक्रम सर्वांसाठी खुला ठेवण्यात आला आहे. लोककलेचे जतन, संवर्धन आणि कलाकारांच्या कलेची अद्ययावत माहिती अभ्यासण्याच्या उद्देशाने हा उपक्रम आयोजित करण्यात आला आहे.

कार्यक्रमात सहभागी होणाऱ्या प्रत्येक लोककलावंताला सहभाग प्रमाणपत्र देण्यात येणार आहे. सोलापूर शहर व जिल्ह्यातील नागरिक, विद्यार्थी, सामाजिक कार्यकर्ते, शिक्षक, पालक तसेच लोककलेवर प्रेम करणाऱ्या रसिकांनी मोठ्या संख्येने उपस्थित राहून या उपक्रमाला प्रतिसाद द्यावा, असे आवाहन आयोजकांनी केले आहे.

लोककलावंतांनी संपर्क साधण्याचे आवाहन

कार्यक्रमात सहभागी होऊ इच्छिणाऱ्या लोककलावंतांनी आयोजकांशी संपर्क साधावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे. सौ. रजनीगंधा गायकवाड — ९५८८६६१२०१ आणि सौ. सुजाता कांबळे — ९८५०४६४४०८ या क्रमांकांवर संपर्क साधता येणार आहे.

महात्मा फुले समाजसेवा मंडळाचे अध्यक्ष प्रमोद झिंजाडे यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा उपक्रम राबविण्यात येत आहे. सोलापूर जिल्ह्यातील लोककलावंत, सामाजिक संस्था आणि नागरिकांच्या सहभागातून ‘बालविवाहमुक्त सोलापूर’ या संकल्पनेला लोकचळवळीचे स्वरूप देण्याचा आयोजकांचा प्रयत्न आहे.

या पत्रकार परिषदेस रजनीगंधा गायकवाड, सुजाता कांबळे आदी उपस्थित होते.